|
Dưới góc nhìn của người Mỹ, Việt Nam là cả một chuỗi những
hình ảnh. Những hình ảnh này thay đổi cùng với sự chuyển
biến của mối quan hệ giữa hai cựu thù - một quá trình có sức
hút lớn nhưng cũng đầy khó khăn, thách thức đối với cả hai
phía để cùng có chung nhận thức rằng những hiểu biết trước
đây của mỗi bên đối với bên kia giờ đây không còn đúng đắn.
 Tháng trước,
Thượng nghị sỹ Mỹ Max Baucus đã diễn tả hành trình nhận thức
của mình tại một cuộc hội thảo của Hội Châu Á. Ông mô tả ba
hình ảnh về Việt Nam, tất cả đều xoay quanh một thiếu nữ
trong chiếc áo dài, một trang phục truyền thống dân tộc vừa
vặn với vóc dáng người Việt. Đầu tiên là hình ảnh cô gái
đang đạp một chiếc xe rỉ sét với một cây bút bi và tập vở
học sinh, mặc chiếc áo bằng sợi tổng hợp rẻ riền. Ở hình ảnh
tiếp theo, cô ngồi trên một chiếc xe gắn máy tới lớp học
tiếng Anh, ngôn ngữ mà cô biết rõ sẽ đảm bảo cho cô có một
lợi thế hàng đầu trong nền kinh tế thị trường đang lớn mạnh
và lan tỏa khắp Việt Nam. Và hình ảnh cuối cùng trong tiềm
thức của ngài Thượng nghị sỹ là một phụ nữ trẻ trong bộ áo
dài bằng lụa sang trọng, tay xách một chiếc laptop, bước ra
từ chiếc Ford Focus đậu trước một tòa nhà văn phòng.
Chắc chắn, vẫn có những hình ảnh khác luôn đeo đẳng
người Mỹ như một gánh nặng: một đứa bé gái ở trần đang tìm
cách thoát khỏi những loạt bom napal, những chiếc máy bay
của không lực Mỹ bị bắn hạ và những phi công mất tích, hay
những hình ảnh chết chóc trong những cánh rừng ở một đất
nước xa xôi.
Ngày nay, Việt Nam đang trên đường gia nhập Tổ chức Thương
mại Thế giới. Quốc hội Mỹ đang sắp sửa trao Quy chế Thương
mại bình thường vĩnh viễn (PNTR) cho địch thủ cũ của mình.
Cựu Tổng thống Mỹ Clinton đã thăm Hà Nội và tháng 11 tới,
Tổng thống Bush cũng sắp thực hiện một chuyến thăm tương tự.
Một sự đổi thay lớn đến kinh ngạc. Sẽ có khoảng 4 triệu du
khách nước ngoài tới Việt Nam trong năm nay, trong đó có rất
nhiều người Mỹ. Đối với thế hệ sinh ra sau chiến tranh, rõ
ràng, những hình ảnh về Việt Nam có sự khác biệt so với thế
hệ cha anh của họ.
Không chỉ
là vấn đề kinh tế
Mối quan hệ mới có vẻ như hoàn toàn là chuyện làm ăn. Các
công ty lớn của Mỹ nhìn nhận Việt Nam, đất nước có tới 83
triệu người dân cần cù, chăm chỉ với một thị trường đầy tiềm
năng và tốc độ tăng trưởng kinh tế hàng năm đạt xấp xỉ hai
con số, như một thị trường đang nổi lên. Chiếc xe hơi Ford
Focus đã trở thành biểu tượng để khẳng định địa vị, còn việc
gửi tiền vào một hãng bảo hiểm nhân thọ của Mỹ là một cách
tạo vốn phòng thân mà nhiều người Việt mong muốn. Hàng hóa
Mỹ, vốn được người Việt ở hải ngoại gửi về nhà, nay có một
lợi thế lớn lao về thương hiệu.
Tuy nhiên, điều thú vị là quá trình bình thường hóa không
khởi đầu từ quan hệ thương mại. Quá trình này được khởi động
khi Hà Nội và Oasinhtơn chấp thuận hợp tác trong các vấn đề
nhân đạo. Việt Nam đồng ý giúp Hoa Kỳ trong việc tìm kiếm
lính Mỹ mất tích và tù nhân trong chiến tranh Việt Nam.
Sự hợp tác này đã làm thay đổi hình ảnh Việt Nam, một điều
mà không một nhà máy hay công ty nào của Mỹ có thể làm được.
Dân biểu Rob Simmons (Cộng hòa-Connecticutt), một cựu chiến
binh Việt Nam, đã có một cái nhìn mới sau chuyến tham gia
đoàn công tác Quốc hội Mỹ về MIA. Trong cuộc phỏng vấn mới
đây, Simmons nói ông rất ấn tượng với nỗ lực hỗ trợ của Việt
Nam trong việc tìm kiếm và nhận dạng lính Mỹ mất tích, đặc
biệt đó lại là ở một đất nước có tới 300.000 binh sĩ mất
tích. Chỉ chưa đến 1.400 quân nhân Mỹ còn đang chưa được
kiểm kê.
Simmons
trước đây ủng hộ những dự luật nhân quyền ngăn cản việc bình
thường hóa quan hệ. Sau chuyến thị sát kể trên, ông đã thay
đổi quan điểm của mình.
Khuynh
hướng không thể đảo ngược
Cùng với
quá trình bình thường hóa các quan hệ quốc tế, Việt Nam đã
thay đổi hệ thống kinh tế của mình. Năm 1986, chính sách đổi
mới đã thừa nhận tầm quan trọng của thị trường và hoạt động
thương mại đối với sự phát triển không chỉ về kinh tế mà cả
về mặt xã hội. Việt Nam đã lập nên một kỳ tích trong việc
xóa đói, giảm nghèo.
Quá trình
cải cách và mở cửa từ lâu đã trở thành một xu thế tất yếu
không thể đảo ngược, và hình ảnh Việt Nam với một nền kinh
tế nghèo nàn theo mô hình kế hoạch hóa tập trung giờ đây đã
trở nên lạc hậu. Đại hội Đảng của Việt Nam trong năm nay đã
bầu ra một người lãnh đạo trẻ nhất kể từ sau chiến tranh.
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng được biết tới như một
nhà cải cách gốc miền Nam, thiên về kinh tế hơn là chính trị.
Một vị trí đứng đầu khác, Chủ tịch nước, cũng là người miền
Nam. Sau chiến tranh, hai vị trí lãnh đạo cao nhất nhà nước
này thường được cơ cấu đều cho hai miền Nam, Bắc. Nhưng có
lẽ Việt Nam đã đạt tới ngưỡng chín muồi khi mà sự phân biệt
vùng miền đó không còn là vấn đề.
11 năm thực
hiện cam kết
 Ngày 12 tháng 7 năm nay đánh dấu 11 năm chính thức
bình thường hóa quan hệ Việt-Mỹ. Từ đó đến nay, những điều
mà Việt Nam coi là “sự can dự mang tính xây dựng” đã đem lại
lợi ích cho cả hai bên. Mỹ giờ đây trở thành thị trường lớn
nhất của Việt Nam. Nike là một trong những nhà đầu tư sử
dụng nhiều nhân công Việt Nam nhất. Du khách lựa chọn hãng
hàng không Vietnam Airlines được phục vụ trên những chiếc
máy bay của Boeing. Cargill đang kinh doanh phát đạt tại
Việt Nam với mặt hàng thức ăn gia súc. Các hãng bảo hiểm của
Mỹ ganh đua nhau để giành phần trên thị trường bảo hiểm nhân
thọ đang bung ra mạnh mẽ tại Việt Nam. Ngày 13 tháng 6 vừa
qua, hơn 100 công ty của Mỹ đã cùng lên tiếng ủng hộ Quy chế
Thương mại bình thường vĩnh viễn cho Việt Nam.
Diện mạo của nền kinh tế Việt Nam hiện nay thể hiện rõ
nét qua hình ảnh người phụ nữ trẻ bước ra từ chiếc xe hơi
Ford Focus với chiếc máy tính xách tay hiệu IBM mà Thượng
nghị sỹ Baucus đã mô tả. Việt Nam đang tiến nhanh trên bước
đường của chính mình, và người Mỹ mong muốn trở thành kẻ
đồng hành. Trong tiến trình thực hiện những cam kết kinh tế,
người Việt Nam cũng đã trở thành bạn bè của nước Mỹ. Là đất
nước có tới 60% dân số sinh ra sau chiến tranh, Việt Nam coi
Mỹ như một người bạn và người Mỹ thật sự được mến một. Người
Việt Nam mong muốn có cơ hội du học ở Mỹ và tiếng Anh được
sử dụng rộng rãi. Trong kinh doanh, người ta hầu như đã
không còn cần đến thông dịch viên.
Quan hệ đối
tác lâu dài, mang tính xây dựng
Với sự công nhận pháp lý đầy đủ sẽ diễn ra chỉ trong
một vài tháng tới đây, chính phủ hai nước đã đang thảo luận
tới một mối quan hệ hợp tác chiến lược rộng lớn hơn. Chủ
tịch Hạ viện Denis Hastert và Bộ trưởng Quốc phòng Donald
Rumsfeld đến thăm Việt Nam vào tháng 6 vừa qua đều đã nói
tới một bước phát triển sâu sắc hơn của mối quan hệ vốn đang
tiến triển này.
 Trong
chuyến thăm đầu tiên từ sau chiến tranh của Thủ tướng Chính
phủ Việt Nam vào tháng 6 năm 2005, ông Phan Văn Khải và Tổng
thống Bush đã đưa ra tuyên bố chung về quan hệ hai nước, kêu
gọi “một sự tiếp xúc rộng rãi hơn giữa các cơ quan hành pháp,
lập pháp, các cộng đồng khoa học và tài chính, quân đội và
công dân…của hai quốc gia”.
Một năm sau
đó, cả hai nước cảm thấy hài lòng bởi mối quan hệ song
phương đã tiến triển theo đúng định hướng của tuyên bố chung.
Chủ tịch Quốc hội Việt Nam Nguyễn Văn An đón tiếp người đồng
nhiệm Mỹ của mình, Chủ tịch Hạ viện Hastert, như một người
bạn cũ. Và chuyến thăm của ông Rumsfeld mang lại tiến triển
trong quan hệ quân sự giữa hai quốc gia. Hai sỹ quan Việt
Nam đang theo một khóa đào tạo tại Texas, và sự trao đổi này
sẽ tiếp tục được mở rộng.
Ngày 4 tháng 7, Hải quân Hoa Kỳ tạo thêm một hình ảnh
mới về mối quan hệ hữu nghị này: hai chiến hạm của Mỹ đã ghé
thăm cảng Sài Gòn, một vinh dự chỉ dành riêng cho những đối
tác và bạn bè gần gũi.
________________________________________________________________________
Dân Quyền thiết kế và giữ bản quyền. Mong bạn đọc góp ý
kiến, phê bình.
Địa chỉ:
2800 N. Classen BLVD Suite 102
Oklahoma City, OK 73106
Điện thoại
(405) 525-3881
Fax: (405) 692-8558 |
|
