Nhu cầu mua sắm, tiêu dùng thường tăng mạnh vào những tháng cuối năm kéo theo nguy cơ gia tăng tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Hành vi vi phạm ngày càng đa dạng, tinh vi, phương thức kinh doanh cũng liên tục thay đổi, đòi hỏi những biện pháp siết chặt từ ngành chức năng và sự chủ động tự bảo vệ mình của các doanh nghiệp.

Hàng giả, hàng nhái ngang nhiên hoạt động

Thị trường TP Hồ Chí Minh thời gian qua đã liên tiếp ghi nhận các vụ việc liên quan đến hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc, hàng nhập lậu và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Mới đây, sau nhiều ngày theo dõi, Đội Quản lý thị trường số 14, thuộc Chi cục Quản lý thị trường TP Hồ Chí Minh kiểm tra đột xuất một điểm chứa trữ, kinh doanh hàng hóa tại phường Tây Thạnh, phát hiện hơn 1,2 tấn vải thun các loại mang nhãn hiệu Chanel, trị giá gần 73 triệu đồng.

Ở nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu, tình trạng hàng hóa không rõ nguồn gốc diễn biến phức tạp. Đội Quản lý thị trường số 11 qua kiểm tra 5 cơ sở kinh doanh thực phẩm tại một số phường trên địa bàn thành phố đã phát hiện, tạm giữ 360 kg đường cát trắng, 20 kg nấm mèo và 1.056 đơn vị sản phẩm gồm bánh snack, táo đỏ, quế cây, nước ngọt, mì, bánh quy, củ cải ngâm, bắp cải ngâm, bột bánh bao… không có hóa đơn, chứng từ, không rõ nguồn gốc xuất xứ, trị giá hơn 34,6 triệu đồng.

Đội Quản lý thị trường số 9 phát hiện 375 chai mỹ phẩm trị giá hơn 126 triệu đồng, có nhãn gốc bằng tiếng nước ngoài nhưng không có nhãn phụ tiếng Việt, không có hóa đơn, chứng từ, hồ sơ chất lượng và hồ sơ công bố sản phẩm, đồng thời có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu. Tổng trị giá hàng hóa vi phạm được xác định gần 2,94 tỷ đồng, bao gồm cả lượng hàng đã được bán ra thị trường.

Theo ông Nguyễn Quang Huy, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường, Sở Công Thương TP Hồ Chí Minh, 8 tháng năm 2026, lực lượng chức năng TP Hồ Chí Minh đã xử lý 86 vụ vi phạm, tạm giữ khoảng 220.000 sản phẩm hàng hóa, tổng trị giá gần 19 tỷ đồng, số tiền xử phạt hơn 8,5 tỷ đồng. Tình trạng hàng hóa vi phạm diễn biến ngày càng phức tạp, với thủ đoạn, phương thức ngày càng tinh vi.

Sự phát triển của các hình thức phân phối đa kênh tiếp tục tạo thêm khoảng trống cho gian lận thương mại, làm gia tăng rủi ro hàng giả, không rõ nguồn gốc, xuất xứ tiếp cận người tiêu dùng.

Theo Tiến sĩ Bùi Văn Quyền, Viện trưởng Viện Chống gian lận thương mại và hàng giả, cuối năm là thời điểm hàng giả, hàng nhái gia tăng do nhu cầu tiêu dùng tăng. Điều đáng lưu ý là hàng giả hiện nay ngày càng biến hình tinh vi hơn, nhắm vào những sản phẩm có thương hiệu, chất lượng tốt, được thị trường ưa chuộng.

Không chỉ gây thiệt hại về doanh thu, hàng giả còn ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín và niềm tin của doanh nghiệp. Ông Trần Kim Tiền, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Vinaway Global cho biết một số sản phẩm, nhãn hiệu Nhật Bản mà doanh nghiệp phân phối đã bị làm giả, làm nhái, không gây thiệt hại về doanh số mà là mất niềm tin của khách hàng.

“Một đơn hàng có thể bán lại, nhưng khi khách hàng mất niềm tin vào thương hiệu thì rất khó lấy lại”, ông Tiền cho biết thêm.

Trong bối cảnh đó, cao điểm mua sắm cuối năm không chỉ là mùa kinh doanh của doanh nghiệp mà cũng là thời điểm các lực lượng chức năng phải tăng cường kiểm tra, kiểm soát để ngăn hàng vi phạm tiếp cận người tiêu dùng.

Siết chặt kiểm tra thị trường

Theo ông Nguyễn Quang Huy, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường, Sở Công Thương TP Hồ Chí Minh, một trong những nguyên nhân khiến hàng giả, hàng nhái lộng hành là thực trạng thiếu minh bạch thông tin sản phẩm trên thị trường hiện nay. Do đó, việc công khai thông tin hàng hóa, từ nguồn gốc, xuất xứ, thành phần, định lượng… phải được coi là yêu cầu bắt buộc đối với các tổ chức, cá nhân tham gia sản xuất, kinh doanh.

Đặc biệt trong những tháng cuối năm, khi sức mua tăng mạnh, việc minh bạch hóa thông tin hàng hóa không chỉ giúp ngăn hàng giả tiếp cận người tiêu dùng mà còn góp phần bảo vệ những doanh nghiệp kinh doanh chân chính. Khi dữ liệu về hàng hóa được minh bạch và kết nối, người tiêu dùng có thêm cơ sở để kiểm tra trước khi mua, trong khi cơ quan chức năng cũng thuận lợi hơn trong việc truy xuất, xác minh và xử lý vi phạm.

“Trong thời gian tới, Chi cục Quản lý thị trường TP Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục phối hợp với các sở, ngành trong chia sẻ, kết nối và khai thác dữ liệu về hàng hóa, nguồn gốc xuất xứ và quá trình lưu thông, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ số, phân tích dữ liệu để nhận diện những dấu hiệu bất thường, qua đó hỗ trợ lực lượng chức năng xác minh, kiểm tra và xử lý”, ông Huy cho biết.

Còn theo Tiến sĩ Bùi Văn Quyền, cuộc chiến chống hàng giả không thể kỳ vọng “triệt tiêu” hoàn toàn, bởi ở bất cứ thị trường nào, khi hàng thật có chất lượng và sức tiêu thụ tốt thì nguy cơ bị làm giả càng lớn. Vì vậy, giải pháp thực tế là phải liên tục nâng cao hiệu quả phòng ngừa, phát hiện và xử lý, trong đó nhấn mạnh sự chủ động của doanh nghiệp trong việc tự bảo vệ mình trên môi trường kinh doanh.

“Doanh nghiệp phải đi đầu trong bảo vệ thương hiệu; cơ quan quản lý tiếp tục đổi mới phương thức kiểm tra, kiểm soát; các nền tảng thương mại điện tử phải nâng trách nhiệm kiểm soát người bán và hàng hóa; còn người tiêu dùng cần chủ động kiểm tra thông tin, lựa chọn kênh phân phối uy tín và kịp thời phản ánh khi phát hiện dấu hiệu bất thường. Lúc này, cuộc chiến chống hàng giả, hàng nhái mới mang lại kết quả thiết thực”, Tiến sĩ Bùi Văn Quyền nhấn mạnh.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, với sự bùng nổ của công nghệ thông tin, cuộc chiến chống hàng giả, hàng nhái đang dần dịch chuyển từ kinh doanh truyền thống sang kinh doanh đa kênh, mang theo nhiều rủi ro, hệ lụy với người tiêu dùng. Luật Thương mại điện tử vừa chính thức có hiệu lực được kỳ vọng sẽ là bộ lọc quan trọng để thúc đẩy thị trường lành mạnh, tiếp sức cho các nền tảng thương mại điện tử, doanh nghiệp chân chính.

“Chúng tôi sẽ tiếp tục kiểm soát chặt chẽ tình trạng hàng nhái, hàng giả, hàng không đúng mô tả trên sàn thương mại điện tử. Luật Thương mại điện tử mới có hiệu lực cho chúng tôi nhiều cơ sở pháp lý để xử lý hàng hóa vi phạm về sở hữu trí tuệ”, ông Nguyễn Lâm Thanh, Đại diện TikTok tại Việt Nam chia sẻ.

Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) nhấn mạnh nhiệm vụ kiểm soát thị trường, bảo vệ người tiêu dùng hết sức quan trọng trong bối cảnh tình trạng hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ còn diễn biến phức tạp.

“Bộ Công Thương tiếp tục yêu cầu lực lượng quản lý thị trường tại các địa phương tập trung kiểm soát hàng gian lận thương mại, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, đặc biệt là hàng giả và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; đồng thời tăng cường phối hợp kiểm soát trên môi trường thương mại điện tử - một trong những kênh mua sắm sôi động hiện nay”, ông Trần Hữu Linh cho biết.

Cùng với sự chủ động bảo vệ mình của doanh nghiệp, trách nhiệm tăng lên của các nền tảng thương mại điện tử, hiệu quả thực thi các biện pháp quản lý thị trường của lực lượng chức năng và sự thông thái của người tiêu dùng, sẽ tạo nên nhiều lớp phòng vệ, góp phần minh bạch, lành mạnh thị trường cuối năm, bảo vệ người tiêu dùng và doanh nghiệp làm ăn chân chính.