| |
 |
|
Tiến sĩ Nguyễn Hữu Hoạt |
Đối với Trung
Đông, nhất là Iran, Nga Xô đã có những gắn bó quan trọng trên
các lãnh vực kinh tế, quân sự và năng lượng kể cả tiến trình
nghiên cứu vũ khí hạt nhân. Đặc biệt Liên Hiệp Quốc trong nổ
lực đưa ra biện pháp chế tài Iran về chương trình nguyên tử,
Nga Xô là quốc gia tiên phong tìm cách ngăn cản. Gần đây
nhất, bị nhiều áp lực từ cộng đồng thế giới, Nga Xô đã thỏa
thuận trên nguyên tắc để đàm phán cùng hội Đồng Bảo An Liên
Hiệp Quốc. Nhưng thỏa thuận nầy được quy định trong một số
điều kiện và chưa chắc Nga Xô đã đồng ý giải pháp cấm vận
đối với Iran.
Trên khía cạnh chính trị và kinh tế, Iran hiện
nay đóng giữ vai trò quan trọng đối với Nga Xô. Kể từ khi
Liên Bang Xô Viết tan rã, Iran là quốc gia duy nhất đã cứu
vãng nền kỷ nghệ Nga Xô khỏi bị sụp đổ. Đây là nguồn lợi
chính thức đã quân bình nền kinh tế Nga trong lúc giao thời
và liên tục cho đến ngày nay. Ngoài ra, Iran còn là quốc gia
cung cấp dầu hỏa cho Nga Xô và thị trường tiêu thụ vũ khí.
Hằng năm, lợi tức quốc gia của Nga Xô đã tùy thuộc một phần
không nhỏ từ phía Iran. Đổi lại qua ảnh hưởng của Nga Xô,
Iran không bị cô lập trên thị trường kinh tế thế giới, và
được Nga Xô cam kết giúp đỡ về quân đội cũng như phối hợp
càc chương trình năng lượng (nguyên tử).
Trước đây, vào tháng 5 năm 1991 Nga Xô đã cùng
Iran ký kết một hiệp thương kinh tế, sau đó vào tháng 4 năm
1994, một thỏa ước phòng thủ chung cũng được ra đời. Bắt đầu
sau thỏa ước 1991, Nga Xô đã bán lại cho Iran nguyên liệu và
dụng cụ kỹ nghệ lên đến 279 triệu trong năm 1991. Dần dần
đến năm 2004, tổng số tiền bán cho Iran lên đến 2.6 tỷ Mỹ
kim. Riêng khoản thời gian từ 1992-2003, Iran đã mua lại vũ
khí của Nga trị giá từ 7-8 tỷ Mỹ kim. Đây là con số thu vượt
kỷ lục của thị trường Iran đối với Nga Xô và cũng là con số
lớn nhất của vùng Trung Đông.
Vào ngày 17 tháng 8 năm 1992 một thỏa hiệp phối
hợp nguyên tử năng cũng đã được ký kết giữa Nga Xô và Iran
dưới danh nghĩa “nguyên tử để bảo vệ hòa bình”. Căn cứ theo
thỏa ước 17/8/1992; vào ngày 8/1/1995 một nhà máy nguyên tử
được thành hình trị giá 800 triệu Mỹ kim, với mục đích chế
tạo 1,000 – megawatt light water tại lò nguyên tử thuộc
thành phố Bushehr. Cũng từ đây nhân viên người Nga phục vụ
trong nhà máy nầy tăng lên gấp 3 lần từ con số bắt đầu là
972 cho đến nay là 3,500 người.
 |
|
Tổng thống Nga Vladimir Putin |
Vì những tham vọng nguyên tử của Iran, song song
cùng chính sách chống Mỹ. Hoa Kỳ đã cùng những quốc gia Tây
phương áp lực Nga Xô chấm dứt mọi nỗ lực giúp đỡ Iran theo
đuổi chương trình nguyên tử. Trên nguyên tắc, Nga Xô thỏa
mãn yêu sách của Hoa Ky,ø nhưng chỉ một vài điểm nhỏ mà thôi.
Ngược lại Nga vẫn tiếp tục giúp đỡ Iran hoàn thành nhà máy
năng lượng tại Bushehr. Các nỗ lực từ phía Hoa Kỳ đối với
Nga Xô hầu như thất bại, do đó Hoa Kỳ đã dùng ảnh hưởng của
mình trì hoản chương trình thực hiện cũng như chận đứng kế
hoạch vận chuyển nuclear fuel từ Nga Xô đến Iran vào năm
2004 và 2005. Tuy nhiên, sự chận đứng kế hoạch của Iran-Nga
Xô bị hạn chế, cho nên vấn đề năng lượng của Iran vẫn tiến
hành mặc dầu có một số trở ngại.
Với những manh nha của Iran lẫn Nga Xô, Liên Hiệp
Âu Châu cũng như Hội Đồng Bảo An cực lực chống đối và đòi
hỏi Iran phải hủy bỏ các chương trình nghiên cứu nguyên tử.
Từ áp lực ấy Nga đã đưa ra đề nghị Iran sẽ thiết lập nhà máy
nguyên tử trên lãnh thổ của Nga. Tuy nhiên đề nghị trên chưa
được Hội Đồng Lãnh Đạo Iran tán thành. Gần đây nữa, Nga Xô
coi thường áp lực thế giới vẫn tiếp tục chuyển giao hệ thống
tên lữa TOR M1 chống máy bay và có tác dụng tấn công 2 mục
tiêu cùng một lúc và theo dỏi 48 mục tiêu. Hành động chuyển
bán tên lữa TOR M1 là một thách thức và tái khẳng định tinh
thần thân hữu giữa Nga Xô và Iran.
Với những “thiện chí” từ Nga Xô, chúng ta nhận
thấy rằng: sỡ dĩ thiện chí của Nga không ngoài mục đích nắm
giữ Iran như một thị trường tiêu thụ vũ khí cũng như nguyên
liệu và đổi lại nhập cảng dầu hỏa. Ngoài ra, mục tiêu để Nga
giúp cho Iran có vũ khí nguyên tử là để cân bằng đối lực
Trung Đông, trong đó Iran sẽ là bình phong chống lại đối
tượng Do Thái và giảm thiểu ảnh hưởng của Hoa Kỳ tại đây.
Một biểu tượng khác, vào năm 1996, nhóm Thượng Hải 5
(Shanghai Five) đã được thành hình, gồm các thành viên:
Trung quốc, Nga Xô, Iran, Kazakhstan và Tajikistan, sau đó
vào tháng 4 năm 1996 Uzbelistan cũng được tham gia. Cho đến
tháng 6 năm 2001, nhóm Thượng Hải 5 đã đổi tên thành tổ chức
SCO (Shanghai Cooperation Organization). Mục đích của tổ
chức nầy bên ngoài là để kết tình thân hữu láng giềng, phối
hợp các dự án khoa học, trao đổi văn hóa và trao đổi thị
trường kinh tế cũng như du lịch. Thế nhưng, bên trong tổ
chức SCO, Iran, Trung quốc và Nga Xô đã đưa ra những kế
hoạch cô lập ảnh hưởng của Hoa Kỳ tại Trung Á. Đây chính là
khởi nguồn và động lực để Nga Xô và cả Trung quốc tiếp sức
cho Iran tiến hành các dự án nguyên tử.
Nói chung, trên quan điểm kinh tế, Iran là quốc
gia có sự gắn bó mật thiết với Nga Xô, là thị trường tiêu
thụ có tính cách tùy thuộc ở đời sống của người dân Nga,
trong đó thị trường dầu hỏa của Iran cung cấp tỷ lệ 17% trên
thế giới hiện nay. Đây cũng là điểm chính mà chính phủ Nga
không thể bỏ quên. Về khía cạnh địa lý, Iran là quốc gia tâm
điểm của Kuwait, Iraq, Turkey, Turmenistan, Afghanistan và
được tài nguyên của eo biển Persian Gulf. Ngoài ra với đạo
quân lớn nhất Trung Đông cộng với tinh thần Hồi giáo, được
sự hổ trợ mạnh mẽ từ phía Nga Xô, chúng ta tin rằng Iran
không phải là một quốc gia có thể tấn công để mang lại thắng
lợi một cách dễ dàng. Do đó, nếu Tổng thống Bush tấn công
Iraq là một sai lầm về chiến lược để phải sa lầy như hiện
nay, thì giải pháp duy nhất quân bình Trung Đông phải là
đường lối ngoại giao tiếp cận cùng với Iran, nói với Iran để
biết được những chuyển động của Iran hầu hóa giải các chuyển
biến nếu có ở tương lai. Thực tế hơn nữa, Hoa Kỳ không thể
đối đầu cùng một lúc trên ba trận tuyến từ Afghanistan, Iraq
và Iran, đồng thời người dân Mỹ cũng không muốn thấy Hoa Kỳ
sẽ hậu thuẫn cho bất kỳ một quốc gia nào tấn công Iran dưới
mọi hình thức.
________________________________________________________________________
|
Dân Quyền thiết kế và giữ bản quyền. Mong bạn đọc góp ý
kiến, phê bình.
Địa chỉ:
2800 N. Classen BLVD Suite 102
Oklahoma City, OK 73106
Điện thoại
(405) 525-3881
Fax: (405) 692-8558 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
|
