|
Trước
cuộc bầu cử Quốc hội Mỹ quan trọng vào ngày 7.11, từ
Washington DC, nhà báo Thomas Jandl của Washington Times đã
gửi cho Thanh Niên một bài nhận định của ông về những thay
đổi ở Washington, về tình hình chính trị Mỹ sau cuộc bầu cử
và về một khía cạnh nào đó là ảnh hưởng của nó đến việc
thông qua Quy chế Thương mại bình thường vĩnh viễn (PNTR)
cho Việt Nam của Mỹ, trước thềm chuyến thăm của Tổng thống
Bush.
Các cuộc bầu
cử vào ngày 7.11 gần như chắc chắn sẽ đem lại một đa số mới
tại ít nhất một trong hai viện của Quốc hội lưỡng viện Mỹ.
Phía đảng Cộng hòa đang đấu tranh để tồn tại ở những quận mà
từ lâu vốn được coi là thành trì ủng hộ trung thành cho họ.
Điều này báo trước điềm gở đối với cơ may thắng cử của họ
vào ngày bầu cử. Thực sự, nay chiến lược của họ đã chuyển
sang giảm thiểu thua thiệt chứ không phải là giành chiến
thắng nữa.
Điều này có
ý nghĩa gì đối với chính sách đối ngoại, quan trọng nhất là
đối với Việt Nam, chính sách thương mại và lập trường của Mỹ
trên vấn đề trao PNTR cho Việt Nam? Có lẽ là không nhiều.
Mọi việc chưa bao giờ thay đổi nhiều tại Washington. Kỳ tài
của hệ thống chính trị Mỹ là tính ổn định đáng kinh ngạc của
nó.
Quan trọng
nhất là sự thất bại của đảng Cộng hòa không hề liên quan một
chút nào đến những chính sách lợi ích trong quan hệ Việt -
Mỹ. Cuộc chiến tranh tại Iraq đã bào mòn sự ủng hộ đối với
đảng Cộng hòa và các vụ bê bối trở thành điển hình tại một
đảng nắm quyền trong một thời gian dài, dù đó là Cộng hòa
hay Dân chủ, điều này càng làm cho công chúng bất mãn.
Tuy nhiên,
cuộc bầu cử sẽ có tác động nào đó đối với các vấn đề liên
quan đến Việt Nam. Nếu đảng Dân chủ giành thắng lợi ở cả hai
viện của Quốc hội, sự thay đổi đầu tiên có thể cảm nhận được
là việc thay thế các chủ tịch ủy ban. Một số vị có thành
kiến với Việt Nam ở Quốc hội như ông Chris Smith sẽ phải rời
chức vì tiếng nói của ông đã trở nên thiếu thuyết phục. Các
vị chủ tịch ủy ban này đều có thực quyền, quyền chi phối
chương trình nghị sự.
Ủy ban Tài
chính Hạ viện Mỹ đã trì hoãn việc bỏ phiếu về PNTR bởi vì vị
Chủ tịch Ủy ban này, Bill Thomas, muốn cân nhắc dự luật theo
thứ tự mà nó xuất hiện lần đầu tiên. Ông Thomas không phải
là người muốn gây khó dễ gì với Việt Nam và là người ủng hộ
PNTR, nhưng từ việc ưu ái trong hiệp định thương mại với
Peru gây nhiều tranh cãi, ông Thomas không muốn bỏ phiếu cho
Việt Nam. Nếu một đảng viên Dân chủ nắm giữ vị trí lãnh đạo
này, có lẽ điều này sẽ thay đổi.
Nhìn chung
người ta cho rằng đa số của đảng Dân chủ có thể có xu hướng
thiên về cắt giảm tự do thương mại. Một trong những nhóm cử
tri nòng cốt của đảng này là công đoàn, nhóm đang khuấy động
phong trào chống lại việc "đưa công việc ra nước ngoài, nơi
có mức lương thấp hơn nhiều so với ở nước Mỹ". Nỗi lo sợ này
có thể bị thổi phồng quá mức.
Nhiều đảng
viên Dân chủ ủng hộ George Bush (cha) về Hiệp định Tự do
thương mại Bắc Mỹ (NAFTA) và nhiều đảng viên Cộng hòa chống
lại nỗ lực của Bill Clinton mở rộng tự do thương mại ra lục
địa châu Mỹ. Và hai thượng nghị sĩ trì hoãn việc bỏ phiếu về
PNTR cho Việt Nam là Elizabeth Dole và Lindsey Graham đều là
đảng viên Cộng hòa. Đạo luật về cá da trơn gây nhiều thiệt
hại cho ngành thủy sản của Việt Nam lại do những đảng viên
Cộng hòa đi đầu và được sự ủng hộ của những đảng viên Dân
chủ. Cuối cùng thì nền chính trị Mỹ bị tác động bởi lợi ích
nhiều hơn là hệ tư tưởng.
Cựu Tổng thống Clinton vận
động tái cử
cho thượng nghị sĩ Debbie
Stabenow (đảng Dân chủ) tại bang Michigan
Câu hỏi thực
sự là liệu có đảng nào trong hai đảng nhận thấy lợi thế
trong việc thúc đẩy sớm bất cứ một đạo luật nào về tự do
thương mại trong nhiệm kỳ tới hay không. Nếu đảng Dân chủ
giành thắng lợi ở cả lưỡng viện Quốc hội, họ có thể đơn giản
là gác lại vấn đề thương mại phía sau để tránh đối đầu với
các nghiệp đoàn. Tuy nhiên, Việt Nam được một số ngành công
nghiệp ủng hộ và không gặp phải sự chống đối cụ thể của nhóm
công đoàn nào. Hơn nữa, Việt Nam đã là một thành viên của Tổ
chức Thương mại thế giới (WTO), ngành công nghiệp sẽ đưa ra
lý lẽ là nếu không trao PNTR cho Việt Nam sẽ chỉ làm hại vị
thế ngành công nghiệp Mỹ so với các đối thủ cạnh tranh quốc
tế khác tại Việt Nam.
Nếu đảng Dân
chủ giành thắng lợi tại Hạ viện còn đảng Cộng hòa duy trì vị
trí tại Thượng viện, luôn có khả năng xảy ra tình trạng được
Washington ưa chuộng, đó là dồn tắc. Không làm được gì cả
bởi vì không ai muốn tạo cho bên kia một thắng lợi nào về
lập pháp. Như vậy thì lại là một điều tốt, tình hình không
thể xấu hơn được so với hiện nay.
Nếu đảng
Cộng hòa bằng cách thần kỳ nào đó vẫn giữ được cả lưỡng viện
thì mong muốn khởi đầu một Quốc hội mới bằng những hiệp định
thương mại cũng có thể bị hạn chế. Họ sẽ có nhiều vấn đề
thúc bách hơn trên bàn nghị sự để tránh lặp lại thất bại
trong năm 2006. Rốt cuộc thì hai năm nữa, nước Mỹ sẽ bầu một
vị tổng thống mới.
Cuối cùng là
nhân tố Bush. Vị tổng thống này cho đến nay chưa thể hiện
lập trường thỏa hiệp. Nếu ông ta phải lãnh đạo chống lại
Quốc hội thuộc phe Dân chủ, hoàn toàn có thể là ông Bush sẽ
đứng vững không lùi bước và tiếp tục duy trì chính sách bảo
thủ nhất của mình. Điều đó sẽ chắc chắn đưa đến những trận
chiến trên các vấn đề, mà vấn đề Việt Nam sẽ không thể cạnh
tranh nổi ở tầm lợi ích quốc gia của Mỹ. Nếu may mắn, Việt
Nam có thể kết thúc bằng cách rời khỏi màn hình ra-đa của sự
chú ý và lặng lẽ được thông qua PNTR. Suy cho cùng Việt Nam
không phải là vấn đề chính sách gây tranh cãi tại Washington
lúc này. Đa số nghị sĩ Quốc hội Mỹ có xu hướng tích cực đối
với Việt Nam và tiến bộ trong quan hệ song phương.
Nhà sử học
người Hy Lạp, Thucydides, từng nói rằng "kẻ mạnh làm điều họ
có thể làm còn kẻ yếu chịu điều họ phải chịu". Thực tế là
Việt Nam phải là vấn đề mang tính chi phối tại Washington
trong tương lai gần. Và đó không phải là xấu. Ít có đất nước
nào thích việc Mỹ tập trung tia laser sắc nhọn vào mình.
Việt Nam hiểu rất rõ điều này từ chính lịch sử của mình và
bây giờ Iraq cũng đang hiểu điều đó.
Là một thành
viên của WTO, Việt Nam có thể tiếp tục làm điều đã làm tốt
gần đây là mở rộng cánh cửa vào thị trường Mỹ, lặng lẽ thông
qua các kênh ngoại giao và để cho ngành công nghiệp Mỹ biết
việc không thông qua PNTR thành việc làm hại các công ty Mỹ
hơn bất cứ ai khác.
Ít nhất,
đối với Việt Nam cứ tiếp tục duy trì nguyên tiến trình hiện
thời là những gì cần làm để đạt được mục tiêu cuối cùng.
(Theo
Thanh niên)
________________________________________________________________________
|
Dân Quyền thiết kế và giữ bản quyền. Mong bạn đọc góp ý
kiến, phê bình.
Địa chỉ:
2800 N. Classen BLVD Suite 102
Oklahoma City, OK 73106
Điện thoại
(405) 525-3881
Fax: (405) 692-8558 |
|
