TẢN MẠN VỀ HỌ NHÀ CHUỘT

Chuột thuộc họ gặm nhắm, bộ động vật có chủng loài và số thành viên đông nhất trong thế động vật có vú. Đặc trưng của những động vật này là chúng có hai răng cửa trên và cửa dưới. Nhờ hai răng cửa này mà chúng thích nghi với kiểu gặm nhấm thân rễ cây, quả và nhiều loại nguyên liệu cứng khác. Các răng cửa rất dài, hơi cong và cằm sâu vào xương hàm. Khi phần răng nhô ra đã qúa mòn, phần cắm sâu lại tiếp tục nhô lên thay thế. Các răng hàm có nếp nhăn và khi nhai, hàm dưới sẽ di chuyển từ trước ra sau thay vì từ trên xuống dưới như thường gặp . Các động vât gặm nhấm thường có răng rất sắc vì phần trước của răng cửa và mép nhai, được men răng rất cứng bảo vệ. Nếu một răng cửa bị gãy thì răng đối diện sẽ tiếp tục phát triển Bộ gặm nhấm có hơn 20 họ và khoảng 20.000 loài . Những loài phổ biến nhất bao gồm sóc, sóc bay, chuột báo, chuột nhắt, chuột lớn, sóc Macmot (sóc đen), chuột nước, nhím, Lemmus, kỳ nhông và thỏ. Riêng họ nhà chuột lớn và chuột nhắt (Critidae) đã chiếm đến ¼ các loài động vật có vú ở Bắc Mỹ . Thành viên của họ này sống ở nhiều môi trường khác nhau, nhưng chúng hiếm khi xuất hiện ở nhà con người. Trong số đó có thể kể chuột chân trắng, chuột đồng, chuột rừng, chuột bông. Những con chuột lớn và chuột nhắt phá phách nhất – chuột nhà và chuột Nauy – thuộc về một gia đình có quê hương ở Châu âu là Muridae .
MỘT SỐ LOÀI PHỔ BIẾN
Chuột túi (PEROGNATHUS)
Đây là một loài gặm nhấm rất nhỏ dùng chân sau để nhảy. Giống như chồn túi, chuột túi có túi mà bên ngoài kéo dài từ hai bên miệng xuống tận vai . Loài này chủ yếu sống ở mạng tây của Bắc Mỹ, đặc biệt là ở các vùng khô cằn . Mỗi con chuột túi tự đào cho mình một hang trong đất – nơi mà nó cất giữ những thức ăn (chủ yếu là hạt mầm) vừa mới thu lượm được. Chuột túi chuyển thức ăn về hang bằng túi má. Chúng chủ yếu ra khỏi hang vào ban đêm, hái hạt mầm từ cỏ và nhiều loại cây khác. Chuột túi thường đẻ 2 lần một năm, mỗi lứa từ 2 đến 8 con. Tuy nhiên rất nhiều chuột túi con không thể sống đến tuổi trưởng thành vì đã làm mồi cho cáo, rắn, chồn và cú.
Chuột Kangaroo (ĐIPODOMYS)
Loài này cũng khó phổ biến ở mạn tây của Bắc Mỹ và là một trong những loài gặm nhấm quyến rũ nhất . Với chiếc đuôi rất dài chuột Kangaroo có chiều dài từ 21 đến 42 cm. Lưng đuôi có màu xám nhẹ hoặc nâu nhạt với những vằn trắng ngang hông . Phần dưới lại bao phủ bởi những lông trắng toát, tạo nên một vẻ đẹp thú. như một con Kangaroo thật sự, chuột Kangaroo chạy và nhảy bằng chân sau và dùng chiếc đuôi mảnh dẻ của mình để giữ thăng bằng.
Tập quán ăn uống và xây tổ ấm của loài chuột Kangaroo cũng giống như chồn túi và chuột túi. Là một loài vật lắm chuyện và hiếu chiến, chuột Kangaroo luôn luôn chiến đấu đến cùng để chống lại những đồng loại to xác hơn , trừ khi chúng ở thời kỳ sinh sản . Chúng thường cặp đôi với nhau và đầu mùa xuân. Mỗi lứa, chuột Kangaroo cho ra đời khoảng 2 đến 5 con. Khi mới sinh đẻ, chuột Kangaroo con chưa mở mắt, đuôi và chân rất ngắn. Chuột mẹ chăm sóc lũ con trong vòng 3 tuần đến khi chúng thôi bú .
Chuột sao (PEROMYSCUS MANICULATUS)
Cơ thể chuột sao có màu nâu nhạt hoặc nâu vàng ở phần trên, sáng nhất ở hai bên hông và đậm nhất ở lưng, nơi có một ít lông đen, phần bụng và chân màu trắng. Về mùa đông, bộ lông dày và dài của chuột sao trở sang màu nâu vàng có ánh bạch kim hoặc màu trắng tinh khiết của tuyết, bộ lông che phủ toàn bộ lúc này lan ra cả hông và vai . Chuột sao sống trong các vũng nước, hoang mạc, lãnh nguyên (các đồng bằng không có cây cối) và cả các sườn núi. Chúng được tìm thấy từ khu vực nam cực đến Florida . Mỗi số chuột sao sống làm tổ trên cây, một số lại thích chọn hốc gỗ cây làm địa bàn cư trú . Những con còn lại sống trong các hang đất . Chuột sao ăn hạt mầm, côn trùng, trứng cá , gạo dự trữ và hành tỏi. Chuột sao sinh đẻ mỗi năm từ 1 đến 4 lứa, mỗi lứa khoảng 2 đến 7 con . Chuột con được sinh ra trong các tổ làm bằng vật liệu mềm. Chúng lớn nhanh như thổi và chỉ cần 2 tháng tuổi là chúng có thể bắt đầu sinh đẻ. Chuột sao không nghỉ đông mà vẫn hoạt động trong suốt mùa đông .
Chuột đồng (MICROTUS)
Loài chuột này rất phổ biến ở Mỹ. Chúng làm tổ bằng cỏ trên mặt hoặc trong lòng đất.
Tổ của chúng thường được phát hiện sau khi cỏ khô trên các cánh đồng đã bị cắt bỏ. Loài chuột này ăn thóc gạo và gây nhiều tai hại cho cây ăn quả vì chúng gặm thân của những cây này. Chuột đồng đẻ rất nhiều lần mỗi năm, mỗi lần từ 4 đến 10 con. Với mật độ sinh sản và lớn như vậy, chuột đồng là loại động vật có vú đông nhất. Chuột đồng con có thể bắt đầu sinh con khi mới một tháng tuổi .
Chuột sóc (ELIOMYS)
Chuột sóc sống ở châu âu , châu á và châu phi, không hề thấy chúng xuất hiện ở Mỹ. Trong hầu hết các ngôn ngữ châu âu, chuột sóc được gọi là “những kẻ chuyên ngủ”. Mùa thu loài vật gặm nhấm đuôi rậm và xinh đẹp này cuộn mình trong những hang kín gió “say sưa giấc nồng” cho đến hết mùa đông. Chúng thức dậy trong khí trời ấm áp và ra khỏi hang vào buổi tối để tìm nơi trú ẩn trên các cây to. Chúng sống nhờ vào hạt mầm trái cây và không xem thường sâu bọ . Một số chuột sóc có cỡ bằng chuột lớn nhưng phần lớn chỉ nhỉnh hơn chuột nhắt một tí
Chuột nước (ONDATRA ZIBETHI CA)
Chuột nước rất phổ biến trong các đầm lầy, các ao và hồ nhỏ ở Mỹ và Canada (trừ vùng
Florida và một phần California). Một số được nhập khẩu vào châu âu. Chúng đẻ nhiều lần trong một năm , thường mỗi lứa cho ra đời từ 5 đến 6 con . Tuy nhiên có nhiều trường hợp sản lượng lên đến 9 con. Vì là loài động vật có số lượng rất lớn nên lông chuột nước chiếm nhiều phần chủ yếu trong nghề khai thác lông. Sau khi đã được chế biến, các bộ lông đen được nhuộm và bán ra thị trường . Áo ấm làm bằng lông chuột nước là loại áo lông nhẹ nhất và ấm nhất .
Chuột nhảy (JACULUS JACULUS)
Loài chuột này giống như những con Kangaroo nhỏ. Chân của chúng rất mạnh vớ một bàn chân sau rất to . Nhờ các chân sau mà chuột có thể nhảy được những bước dài . Chuột nhảy xuất hiện ở miền Bắc nước Mỹ , Canada và các cánh đồng núi ở Phương Tây . Loài vật đuôi dài này ngủ suốt mùa đông  Chuột nhảy ở Bắc Phi và châu á còn nhiều điểm nữa rất giống với Kangaroo. Chúng sống ở những khu vực khô cằn. Thực tế chuột nhảy có họ hàng rất xa với gia đình nhà chuột .
Chuột Nauy (RATTUS NORUEGICUS)
Chuột Nauy hay còn gọi là chuột xám, chuột cống có quê hương ở châu á. Chúng xuất hiện trên toàn bề mặt trái đất. Loài chuột này có chiều dài từ 30 đến 45 cm nhờ có đuôi râu rất dài. Chúng được che phủ bởi một lớp lông xám, đặc biệt, lỗ tai của chúng cũng có lông những khi xuất hiện, lông tai được xếp như vây cá . Chuột Nauy rất khôn lanh và quỷ quyệt. Chúng sinh sản rất mạnh nên khi chúng sinh sống ở một khu vực nào đó thì rất khó lòng khử diệt hết.
Loài chuột gây hại này sống trong các bãi rác và lây truyền rất nhiều bệnh đáng sợ như bệnh dịch hạch ở người giun xoắn ở heo và lao ở gà vịt . Không chỉ có vâỵ chúng còn gây rất nhiều về thực phẩm dự trữ và nhiều nguyên liệu khác. Những thiệt hại về chuột Nauy và bà con gần gũi nó – chuột đen (Rattus Rattus) – gây cho người tính theo tiền mặt là hàng tỉ đô la mỗi năm.
Chuột đen nhỏ hơn chuột Nauy một tí , rất thích hợp với khí hậu ấm như miền nam nước Mỹ và vùng địa trung hải ở châu âu .
Chuột nhà (MUS MUSCULUS)
Đây là loài chuột gây hại thứ nhì sau chuột cống. Chúng là trợ thủ đắc lực của các bệnh thông thường và dịch hạch trong việc lây truyền. Chúng là thủ phạm của những cuộc phá phách lúa gạo dự trữ và cả trên đồng ruộng. Trong nhà, chúng không chừa bất cứ thứ gì từ vật liệu gỗ đến áo quần và cả thức ăn. Tất cả những gì con người đều thích là nạn nhân của chúng. Cũng như với chuột cống, con người cũng khó lòng tiêu diệt được chuột nhà một khi chúng đã lan vào nhà. Trải qua hàng triệu thế hệ, một số chuột nhà đã lan tận sang lục địa Úc, trên những khúc gỗ trôi từ đảo này sang đảo khác. Những con khác tràn lan được nhờ ẩn náo trên những chiếc tàu của người da đen và da nâu. Những tàu này đi từ các đảo châu á sang tận Hawaii Newzealand. Cứ thế trong vòng 100 năm trở lại đây, loài đáng sợ nhất này đã có mặt khắp mọi nơi trên thế giới .
Chuột nhà có số lần sinh sản khổng lồ mỗi năm, chuột nhà trưởng thành dài từ 15 – 18 cm với cái đuôi dài gần nửa thân. Bộ lông của chúng có màu xám, hơi nâu nhưng phần dưới sáng hơn. Loài chuột nhà có mũi nhọn và lỗ tai dựng đứng .
Còn nhiều thành viên nữa trong gia đình nhà chuột. Trong đó có thể kể đến loài lemmus, chuột tuyết (Microtus nivalis), chuột gai (Liomysirroratus), chuột rừng đuôi dài (Apodemus sylvaticus), chuột túi đuôi màu (Dasycersus , Cristicauda), chuột ……cơ man là chuột. Trong một khuôn khổ hạn chế không thể kêu danh điểm mặt tất cả . Tuy nhiên, cần phải nói thêm đôi chút về vai trò của chuột đối với con người. Chúng ta đã thấy rõ một số loài chuột gây hại cho con người một cách nghiêm trọng. Tuy nhiên những loài như chuột nước không gây hại mà ngược lại bộ lông của nó mang lại giá trị kinh tế và thẩm mỹ rất cao. Nhưng có lẽ vai trò quan trọng của con người đối với chuột ở chỗ: chúng là thú bạch tạng dùng nghiên cứu trong phòng thí nghiệm. Chuột bạch tạng là loại chuột thiếu một số sắc tố trong da, lông và mắt khiến cho da nhẹ và lông trắng và mắt hơi hồng hoặc đỏ. Chuột bạch tạng thường xuyên xuất hiện tất cả các loại chuột. Con người nuôi dưỡng chuột bạch tạng vì chúng tỏ ra rất hữu hiệu trong các thí nghiệm khoa học, đăc biệt là khi nghiên cứu về bệnh trên cơ thể người .
CHUỘT CHÙ LÙN LOÀI THÚ NHỎ NHẤT HÀNH TINH
Loài thú nhỏ nhất hành tinh của chúng ta là chuột chù lùn ( Suncusetruscus). Loài chuột này chỉ nặng từ 1,2 đến 1,7 g và chỉ dài khoảng từ 3,5 – 4,5 cm. Nó có một cái đầu khá to với cái mõm có vòi dài cử động được. Chuột chù lùn sống ở ngoại Capcase, Trung Á, Turkménistan, Ouzbékistan, Kazakhstan và ở nhiều nơi thuộc Nam Tây Âu, châu Phi, châu Á. Chuột chù lùn Srilanka ( Podinik kura ) chỉ dài khoảng 4 cm, mõm có một cái vòi rất dài, ở đầu vòi có hai lỗ mũi rất đặc biệt .