Tạp Ghi:  Ý - Huyền Thoại Và Di Tích (tiếp)

Nguyễn hữu Hoạt

Tiếp theo…

Sau 2 ngày viếng thăm Florence đã để lại trong tôi một ấn tượng khá đậm sâu về công trình kiến trúc cũng như nghệ thuật điêu khắc. Tôi cho rằng, nước Ý là nơi tiêu biểu cho một nền văn minh Tây phương trên phương diện nghệ thuật, hội họa cũng như nơi sản sinh ra rất nhiều nhân tài về văn chương, kiến trúc và điêu khắc. Bên cạnh những công trình nhân tạo, thiên nhiên đã ưu đãi cho nước Ý nhờ bởi sông rạch cho đến núi đồi. Nhờ ở yếu tố thiên thiên và nhân tạo nên nước Ý ngày nay đã thịnh vượng do số lượng du khách hằng năm. Đặc biệt ngoài kỹ nghệ bằng da (da giày, áo da, xách tay v.v..) Florence còn là một nơi được liệt kê vào hạng nhất về phô-mát (cheese), rượu nho (wine) và thịt bò. Ở Mỹ chúng ta thường nghe thịt bò nỗi tiếng ở vùng Kansas và Iowa, do bởi nhà nông cho bò ăn bắp nên thịt ngon- ngọt. Riêng ở Florence người hướng dẫn chương trình cho biết có một số nơi người ta nuôi bò bằng cây lúa mì non. Nhờ thế thịt bò ở đây khi nướng lên có mùi thơm, ngọt lại mềm. Cầu kỳ hơn nữa, có những nhà hàng sang trọng bán thịt bò non còn trong bụng mẹ. Lọai thịt nầy rất mềm đến độ không cần dao để cắt. Dĩ nhiên, tôi muốn chứng nghiệm lời nói của người hướng dẫn và so sánh sự khác biệt giữa thịt bò Oklahoma so với thịt bò Florence có khác biệt đến mức độ nào? Thưa rằng sau những phút giây “khám nghiệm” tôi cho rằng Florence cũng không khác Oklahoma bao nhiêu. Có thể đây chỉ là một “huyền thọai thịt bò” người ta thêu dệt thêm hương thêm hoa.  Tuy nhiên, nói về rượu nho thì có sự khác biệt. Ví dụ nếu gọi một chai wine với giá trung bình trong nhà hàng hạng khá là $120 dollar ở Mỹ thì cũng $120 US ấy, tại Florence mùi vị có phần ngon, thơm và đậm đà hơn...

Theo chương trình, sáng nay chúng tôi sẽ đi thăm một vài di tích khác nữa rồi ghé lại dùng buổi trưa với món ăn “quốc hồn” của Ý, đó là Spaghetti hoặc Pizza tùy theo sỡ thích của từng người. Hôm nay, để thỏa mãn tính tò mò tôi chọn nhà hàng chuyên môn về món Pizza cùng một chai rượu nho trắng sản xuất vào năm 1980 và bắt đầu so sánh sự khác biệt giữa Pizza Hut và Pizza Ý. Nhìn chung, Pizza Ý bánh mỏng hơn, thịt ít cheese nhiều hơn Pizza Hut. Tuy nhiên, crust (bánh) của Ý có phần dòn và thơm hơn crust của Pizza Mỹ. Đó là cảm nhận của miếng Pizza đầu tiên hoặc miếng thứ 2, nhưng đến miếng thứ 3 và sau nữa thì dù của Ý hay của Mỹ cũng giống nhau vì cả 2 loại Pizza trên đều là chị em “một cha khác mẹ” mà ra.

Ăn uống xong chúng tôi bắt đầu di chuyển ra trạm xe lửa xuôi về Vatican, thành phố của nghệ thuật, đức tin và quyền lực trước đây và hãy còn phản phất trước sức mạnh vô hình nhưng đầy đủ vật lý tính bây giờ. Đường về Vatican ngồi trên xe lửa nhìn ra ngoài là những đồng cỏ xanh non cùng núi đá hùng vĩ, thâm cao làm tôi nhớ lại con đường từ Hà Nội chay về Nghệ An, Thanh Hóa quê hương của nhà cách mạng Phạm Hồng Thái, người đã gây chấn động và khiếp sợ cho bọn thực dân qua tiếng bom Sa Điện ám sát tên toàn quyền Đông Dương Martial Henri Merlin, nhưng thất bại nên ông đã gieo mình xuống dòng sông Châu Giang tự vẫn ở tuổi 28. Cứ thế đồng núi nối tiếp theo nhau có lúc giống như con đường đất chạy về Hoa Lư quê hương của vị anh hùng Đinh Bộ Lĩnh, nước tôi. Chỉ khác một điều rằng, những lần trước đây trên những con đường Việt Nam tôi đi qua trào dâng cảm xúc, tôi trân trọng và cảm ơn từng di tích một của tiền nhân chúng ta để lại cho dù nhỏ bé, đơn sơ. Ở đó, trên đất nước tôi, cứ mỗi gang tấc của bước chân đi, tôi cảm nhận được hơi mát từ dòng sông Hồng hay sông Tiền sông Hậu mang đến nhảy hót rộn ràng. Nhưng hôm nay, trên chuyến xe lửa xuôi về Vatican, tâm hồn tôi ghi nhận nhưng dững dưng khi nhìn đồi núi hoang sơ và sông nước hửng hờ như lòng du khách. Bởi từ thẳm sâu qua hiện thực và lịch sử, tôi hiểu được một điều rằng, đường về Vatican nơi mà một số người nắm giữ quyền lực trước đây đã lợi dụng và khai thác đức tin vào Thượng Đế, tạo nên các cuộc tranh chấp dưới thế lực thần quyền, đưa đến nhiều cuộc chiến đẫm máu trên các dân tộc kém văn minh. Trong đó có dân tộc Việt Nam chúng ta. Để rồi chúng ta phải mất gần cả 100 năm, máu đổ ruột mềm, đất nước tan hoang, nhà tan cửa nát, cả triệu, triệu…... người phải hy sinh mới dành được độc lập cho nước nhà... Ôi chua chát thay! Thế mà giờ nầy còn có những kẻ giẫm lên bước chân của Hoàng Cao Khải và Nguyễn Thân.

Sau gần 2 giờ đồng hồ, chúng tôi đã đến trung tâm Vatican đúng vào giờ tan sở. Nhìn giòng người qua lại và xe cộ lưu thông tôi thấy chẳng khác gì khi lái xe ở New York. Nhưng tuyệt vời thay, mọi người rất tôn trọng luật lệ giao thông và nhường nhịn khách băng qua đường. Đặc biệt hơn nữa khi xe bus đón chúng tôi từ ga xe lửa chở về khách sạn khỏang 35 phút, tôi không thấy một chiếc xe nào vượt đèn vàng hay chen lấn. Nhờ ở tinh thần tôn trọng luật lệ giao thông nên mặc dầu xe cộ đông đúc nhưng không bị kẹt.

Vatican về đêm cũng giống như những thành phố khác, nhộn nhịp tưng bừng. Nhưng Vatican thành phố quyến rũ của tuổi trẻ và du khách. Nơi đây có một lịch sử đáng được suy gẫm, có danh xưng là The Vatican City State, đầy đủ tính độc lập (independent) và chủ quyền (sovereign). Ở vào năm 1859 được phân chia một khu vực rộng 17,000 Sq miles tương đương với 44,030 sq km. Trong suốt thời gian tranh đấu để nước Ý thống nhất từ năm 1860 đến 1870 phần đông lãnh thổ nầy trực thuộc nước Ý. Nhưng chính phủ Ý đã ban hành một đạo luật vào ngày 13 tháng 5, năm 1871 rằng quyền thế tục đức Giáo Hoàng (the temporal power of the pope) đã được hủy bỏ, ngoại trừ Lateran Palace và Villa of Castel Gandolfo. Dĩ nhiên khi đạo luật nầy ban hành người đầu tiên phản đối liên tục là Đức Giáo Hoàng.

Cho đến ngày 11 tháng 10 năm 1962, một đại hội toàn thế giới Vatican II được tổ chức bởi John XXIII hoạch định kế hoạch hiện đại hóa nhà thờ Roman Catholic. Đức Giáo Hoàng Paul VI đã chủ trì trong 3 cuộc họp khoáng đại thế giới. Và Vatican gọi đây là cuộc cách mạng công giáo nhằm tập trung quyền lực và tạo thêm vai trò lớn rộng hơn của các Tổng Giám Mục địa phận thích nghi với nghi thức tế lễ của từng địa phương. Riêng quyền hạn của Đức Giáo Hoàng, ông có toàn quyền về hành pháp và tư pháp và toàn quyền bổ nhiệm các Đức Hồng Y và còn là Chủ tịch Hội đồng Hồng Y. Một chính quyền dân sự tại Vatican được điều hành bởi Chủ tịch Hội Đồng Hồng Y, dưới đạo luật Fundamental Law 2000. Riêng về hệ thống pháp luật thì được căn cứ trên đạo luật Canon law và tòa án là một phần của Judicial system.

Toà án tại Vaticant có đầy đủ đặc tính như một tòa án hoàng gia có đầy đủ nghi lễ và ăn bận đồng phục. Kể từ thời Giáo Hoàng John XXIII (1958-1963) Đại Hội Hội Đồng Vatican đã quyết định đổi tên đoàn hộ tống Giáo Hoàng được khai sinh hồi thế kỷ thứ 16 mang tên là Swiss Guards đổi thành Catholic Swiss và y phục được mặc theo mẫu của nhà thiết kế Michelangelo. Dĩ nhiên, Vatican có thể sẽ không hiện hữu, nếu Chúa Jesus không đặt tên tông đồ của ngài là Peter (còn có nghĩa là “stone” và tiếng Ý “Pietra”). Peter là một tông đồ can đảm làm nhiều hơn nói, ngài đã bị cầm tù nhưng nhờ ở phép lạ nên ngài được trả tự do. Từ đó, Peter đã từ bỏ đất Jerusalem và tìm về thủ đô của thế giới lúc bây giờ là La Mã. Nơi đây ông đã trở thành giám mục rồi thành vị Giáo Hoàng đầu tiên trị vì trong 25 năm, ông đã vâng lời bề trên đặt nền móng thành lập một nhà thờ quan trọng nhất trong lịch sử loài người mang tên St. Peter’s Basilica tại La mã.

Lịch sử 500 năm đội cận vệ của giáo hoàng

Lực lượng bảo vệ đặc biệt của người đứng đầu toà thánh Vatican,  được thành lập lần đầu tiên gồm có 150 binh sĩ người Thụy sĩ đặt chân đến Rome vào ngày 22/1/1506 để bảo vệc Đức Gíao Hoàng Julius II. Kể từ ngày ấy đến nay, những người lính trong đội quân bảo vệ Vatican luôn luôn là người Thụy sĩ, và họ đã liên tục phục vụ tất cả 42 vị Giáo Hoàng kế tiếp. Sau 21 năm thành lập Lực lượng bảo vệ Giáo Hoàng đã lập công lớn qua hành động bảo vệ Giáo Hoàng Clement VII thoát khỏi cuộc tấn công của quân lính Tây Ban Nha vào ngày 6/5/1527. Kể từ đó, hằng năm vào ngày 6 tháng 5 Vatican luôn luôn làm lễ kỷ niệm 147 người lính hy sinh, đồng thời các cận vệ tiếp tục tuyên thệ giữ lời thề trung thành với Đức Giáo Hoàng.   

Từ trước đến nay, mọi người thường cho rằng Michelangelo là tác giả của những bộ đồng phục đội cận vệ. Nhưng theo tiết lộ mới của ông Richard, một người khác đã vẽ kiểu bộ trang phục gồm hai màu xanh và vàng hồi vào cuối thế kỹ 19. Ông khẳng định trong lễ công bố cuốn sách tại doanh trại của đội cận vệ ở Vatican: "Michelangelo có rất nhiều tài năng nhưng ông ấy không phải là tác giả của những bộ quân phục nầy".

Hiện nay lực lượng cận vệ của giáo hoàng hiện có 110 thành viên do đại tá Elmar Theodore Mader chỉ huy. Truyền thống và quy định được đặt ra từ 500 năm trước, mọi thành viên của đội cận vệ nầy phải là công dân Thuỵ Sĩ và theo đạo công giáo. Người được tuyển mộ phải có chiều cao trên 1,70 mét và phải được huấn luyện căn bản quân sự tối thiểu 2 năm.

Lính Thuỵ Sĩ bảo vệ một cổng vào Vatican.

Ngoại trừ lực lượng an ninh của Ý và những cảnh sát mặc thường phục, trách nhiệm bảo vệ Đức Giáo Hoàng vẫn do đội cận vệ Thuỵ Sĩ đảm trách. Những binh sĩ cầm kích bảo vệ các cửa chính dẫn vào cung Giáo Hoàng và đứng gát phía trước căn hộ, hoặc nhất cử lưỡng tiện mỗi khi Giáo Hoàng di chuyển họ đều được thông báo để bảo vệ an ninh. Những người lính nầy biết xử dụng cả những lọai gươm kiếm cũng như các lọai vũ khí hiện đại.

Đội cận vệ luôn theo sát Giáo Hoàng và luôn luôn xuất hiện công khai, kể cả những chuyến công du ở nước ngoài. Một số thành viên của đội cận vệ về sau trở thành linh mục. Theo đại tá Theodore Mader, hiện có 2 cựu cận vệ người Thuỵ Sĩ theo học để trở thành linh mục trong các trường dòng ở Rome.

Saint Peter’s Square

Được tọa lạc chính diện của St. Peter’s Basilica trong Vatican City. Đây là một vùng rộng mở đã được làm lại bởi kiến trúc sư Gian Lorenzo Bemini vào năm 1656-1667 dưới sự chỉ đạo của Giáo Hoàng Alexander VII. Trong Peter’s Square có 2 công viên tuyệt đẹp, về phía nam, bên trái được kiến trúc bởi ông Carlo Maderno (1613), và công viên phía bắc, bên phải do sáng kiến của ông Bemini. Mục đích của việc thiết kế lại để mọi người có thể nhìn thấy Giáo Hòang làm lễ khi đứng ở trung tâm nhà thờ hoặc từ các cửa sổ trong Vatican Palace. Trung tâm của Square là một tháp cao 25.5 mét được lấy từ Ai cập mang về Rome vào thế kỷ thứ nhất và được dựng lên vào năm 1585 do lệnh của Giáo Hoàng Sixtus V. Công trình dựng lên mất khoản thời gian 4 tháng với rất nhiều thiệt hại về sinh mạng được dấu kín. Nếu tính thêm cây thánh giá bên trên thì tháp nầy có thể sẽ cao đến 40m. Hình dáng của square được trông vô cùng vĩ đại nhờ ở hàng cột. Nhìn vào vị trí đặt đểø hàng cột người ta tưởng tượng như một vòng tay rộng mở chào đón mọi người bước vào ngôi thánh đường. Khoản cách ở giữa đài tưởng niệm của mỗi công viên là một tảng đá vòng tròn chạy quanh như một đường kinh tuyến. Nếu bạn đứng ở vị trí đầu hàng cột bạn sẽ không nhìn thấy cột thứ 2 vì lối kiến trúc cực kỳ tinh vi. Trên đầu của mỗi hàng cột có gắn hình của 140 vị thánh, được các nhà điêu khắc chạm trổ rất công phu vào năm 1662-1703. Bên cổng thuộc hướng nam, cột đầu tiên khắc hình St. Macrina, bà nội của cha bề trên Cappadocia, tiếp theo theo là hình của các vị, theo thứ tự như sau: St. Dominic, St. Fracis, St. Bernard, St. Benedict, St. Ignatius of Loyola. Ngoài ra còn số hình ảnh của các tông đồ ở cuối hàng cột...

(Còn nữa)