Hiện trạng ô nhiễm nguồn nước ở Việt Nam 

Hôm thứ Ba tuần này tại Hà Nội diễn ra một cuộc hội thảo khoa học về quản lý chất thải đô thị do Viện Khoa học và Kỹ thuật Môi trừơng thuộc Đại học Xây dựng Hà Nội phối hợp tổ chức với Đại học Kỹ thuật Tổng hợp Darmstad của Đức Quốc.

Hệ thống sông ngòi bị ô nhiễm nặng

Nước thải công nghiệp là vấn đề được quan tâm đặc biệt trong hội thảo ấy.  Đó là vì thời gian sau này, nhiều nguồn nước ở Việt Nam ngày càng trở nên ô nhiễm, nhất là kể từ khi làn sóng công nghệ hóa ở Việt Nam mỗi lúc một dâng cao. 

Các nghiên cứu khoa học nhận ra rằng có những hệ thống sông của Việt Nam đang bị ô nhiễm nặng.  Nhiều con sông tiếp tục bị hủy họai vì chất thải công nghiệp chưa qua xử lý xả thẳng từ hàng trăm nhà máy, xí nghiệp. Sở Tài Nguyên-Môi Trường tỉnh Đồng Nai hồi Tháng Năm vừa qua loan báo là bình quân mỗi ngày có đến gần 60 ngàn mét vuông nước thải được xả ngay vào hệ thống sông ngòi, kênh rạch trên địa bàn.

Người dân chịu hậu quả trực tiếp của tệ nạn này lâu nay vẫn bức xúc.  Bà Thi, một cư dân Quận 3 Sài Gòn, tường thuật:

Bà Thi: Nói chung là sông ở bên Việt Nam mình thì rất là ô nhiễm. Rác rưởi người ta đỏ xuống đó nhiều quá. Các công ty ở bên Việt Nam cứ thải những chất phế thải của công ty ra sông. Nhiều khi sông có những chất nổi lên giống như là dầu. Điều thứ nhất là nước thì rất là đục, gần như là nước bùn, nước xình vậy. Cái thứ hai nữa là rác. Và hình như nước sông không có ra vào nên nó làm như nước ao tù vậy, cho nên nước lúc nào nó cũng có cái màu sẩm sẩm như là màu rêu, rồi thứ hai nữa là nó rất là đen.

Hồi năm ngóai, Giám Đốc Trung Tâm Quan Trắc và Thông Tin Môi Trường (Bộ Tài Nguyên-Môi Trường) Hoàng Dương Tùng xác nhận rằng  nhiều khu vưc thuộc 3 hệ thống sông là sông Đồng Nai-Sài Gòn, sông Cầu, sông Nhuệ-Đáy đã bị ô nhiễm nặng, mà nguyên nhân chủ yếu là chất thải công nghiệp. 

Những tỉnh nơi các con sông này chảy qua như Thái Nguyên, Bắc Kạn, Bắc Ninh, Bắc Giang, Vĩnh Phúc, Hải Dương, Đắc Nông, Lâm Đồng, Bình Phước, Đồng Nai, Bình Thuận, Ninh Thuận, Tây Ninh, Vũng Tàu – Bà Rịa, Bình Dương và Sài Gòn đã bị ảnh hưởng. 

Chất lượng nước của nhiều con sông lớn ngày càng xuống thấp vì chứa nhiều chất độc hại như phốt pho, amoniac, ni trát, chì, dầu mỡ khóang, coliform… có tỉ lệ cao, họăc vượt tiêu chuẩn cho phép. 

Tác hại đến sức khỏe cộng đồng

Tác hại của môi trường nước ô nhiễm lâu nay đã được nói đến rất nhiều.  Nguồn nước bị "đầu độc" đã tác động nghiêm trọng đến sức khỏe của dân chúng cũng như môi trường sinh thái, ngòai ra còn gây cả thiệt hại về kinh tế. 

Ngừơi dân sinh sống quanh khu vực ô nhiễm ngày càng mắc nhiều lọai bệnh tình nghi là do dùng nước bẩn trong mọi sinh họat.  Nhiều đọan sông bị xem là đã "chết" vì  nước đen đặc, tỏa mùi cả một vùng. Cá tôm nhiều lần chết từng lọat tại những nơi này, gây tổn thất lớn cho các hộ nuôi trồng thủy sản.

Người cư dân Sài Gòn cho hay: “Trời ơi! Nói chung rất là hôi thối. Hôi thối lắm! Nó sẽ ảnh hưởng tới sức khoẻ của người dân nhiều lắm. Cái sông ở Cầu Ông Tạ chịu không nổi luôn đó. Cái mùi thối nó xông lên ghê lắm.”

Sông ngòi ao rạch bị ô nhiễm vì chất thải, nước thải công nghiệp là do các cơ sở sản xuất không thiết lập hệ thống xử lý, hay hệ thống tuy được xây dựng nhưng không đủ công súât yêu cầu. 

Chỉ thị của giới chức năng Việt Nam gần đây buộc các cơ sở sản xuất phải thiết lập hệ thống xử lý nước thải-chất thải công nghiệp, xem ra vẫn chưa được tuân hành. 

Viện Trưởng Viện Nước và Công Nghệ Môi Trường Sài Gòn, trong một lần trả lời phỏng vấn đài Á Châu Tự Do, cho biết nguyên nhân:

“Nhà nước có cảnh báo, thậm chí đóng cửa nhiều xí nghiệp gây ô nhiễm, nhưng trình độ quản lý và cái phát triển để quản lý, để kiểm soát chặt chẽ bị thiếu, thành ra làm không xuể, thành ra họ có thể đối phó, họ xả đại xuống lòng sông, không ai kiểm soát nổi hay là họ không thường xuyên kiểm soát, không có hệ thống tự động để kiểm soát.”

Theo một nghiên cứu về ảnh hưởng kinh tế của vệ sinh môi trường giai đọan 2006-2007 được thực hiện do Ngân Hàng Thế Giới phối hợp với Viện Khoa Học-Kỹ thuật và Môi trường thuộc Đại Học Xây Dựng Hà Nội, thì mỗi năm Việt Nam thiệt hại khỏang gần 800 triệu đôla vì điều kiện vệ sinh môi truờng yếu kém.

Hôm 13 Tháng Tám mới đây Phó Thủ Tướng Hòang Trung Hải vừa yêu cầu Bộ Tài Nguyên-Môi Trường chủ trì và phối hợp với nhiều bộ ban ngành như Bộ Công Thương, Bộ Nông Nghiệp-Phát Triển Nông Thôn cũng như UBND các tỉnh, thành kiểm tra và xử lý nhằm giải quyết tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng diễn ra ở sông Thị Vải lâu nay. 

Chính quyền Việt Nam trước giờ cũng nhận được sự quan tâm và hỗ trợ từ bên ngoài về vấn đề ô nhiễm nguồn nước.  Không ít cuộc hội thảo về môi trường đã được tổ chức hàng năm, như cuộc hội thảo chuyên đề về hiện trạng các lưu vực sông Đồng Nai-Sài Gòn, sông Cầu, sông Nhuệ-Đáy do Cục Bảo Vệ Môi Trường, Ngân Hàng Thế Giới và Dự Án Môi Trường tổ chức hồi Năm 2007.

Tuy vậy hiện nay vấn đề ô nhiễm nguồn nước ở Việt Nam vẫn chưa được giải quyết mạnh, và những dòng sông chết vì vậy tiếp tục gây những hệ lụy nghiêm trọng, mà trong đó người dân chịu ảnh hưởng nặng nhất.