Chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Venezuela Hugo Chavez tuyên bố phá giá đồng bolivar, người dân nước này đổ xô đi mua hàng dự trữ vì sợ giá tăng cao. Nhiều người thậm chí so sánh ngày phá giá đồng bolivar với “ngày thứ 6 đen tối” của Mỹ bởi sức mua tăng chóng mặt.

Đồng bolivar mất giá 17%

Tổng thống Venezuela Hugo Chavez hôm qua tuyên bố hạ thấp giá trị đồng nội tệ bolivar 17% và tạo ra một tỷ giá hối đoái kép, điều mà xưa nay ông cam kết không làm.

Đây là lần phá giá đồng bolivar đầu tiên ở Venezuela kể từ năm 2005. Theo lần điều chỉnh này, tỷ giá hối đoái dành cho các giao dịch thương mại được Chính phủ ưu tiên sẽ là một USD "ăn" 2,6 đồng bolivar, giảm 17% giá trị so với tỷ giá cũ 2,15 bolivar một USD. Các hoạt động giao dịch khác không nằm trong diện ưu tiên được áp dụng mức tỷ giá một USD ăn 4,3 bolivar, giảm 50% giá trị so với trước đây.

Tỷ giá 4,3 được ông Chavez gọi là tỷ giá “đôla dầu”. Ông Chavez cho rằng, dầu của Venezuela xuất khẩu ngày càng mất giá vì giá USD ngày càng giảm. Với chính sách này, dầu Venezuela xuất khẩu được giá hơn khi chuyển đổi nguồn USD từ xuất khẩu dầu thành nội tệ. Bộ trưởng Ali Rodriguez cho biết, với tỷ giá “đôla dầu”, mỗi USD Công ty dầu quốc gia Petroleos de Venezuela SA thu từ xuất khẩu được chuyển thành 4,3 bolivar gửi vào ngân hàng Trung ương.

Tổng thống Chavez cho biết, hai tỷ lệ chính thức này sẽ có ảnh hưởng hạn chế nhập khẩu không thực sự cần thiết và thúc đẩy các chính sách xuất khẩu. Một trong số ít những ngành được dùng tỷ giá ưu đãi bao gồm nhập khẩu thực phẩm, dụng cụ y tế thuốc men, sách và sản phẩm khoa học kỹ thuật. Tỷ giá cao dành cho hầu hết các mặt hàng còn lại như thiết bị truyền thông, tự động hóa, thuốc lá, sản phẩm hóa học, sản phẩm điện và sản phẩm hóa dầu. Chính quyền cũng hy vọng lợi nhuận từ việc xuất khẩu dầu mỏ, vốn đã bị hao hụt nhiều trong năm 2009, sẽ tăng trưởng trở lại.

Chính sách này trái ngược hoàn toàn với lời kêu gọi nâng cao sức mạnh đồng nội tệ mới cách đây hai năm của Tổng thống Hugo Chavez. Hồi 2007, Venezuela đổi tiền, theo đó 1.000 bolivar cũ chỉ còn tương đương một bolivar mới. Tuy nhiên, bất chấp mọi nỗ lực của Chính phủ, trong vòng 5 năm qua tỷ lệ lạm phát của nước này lên tới tổng cộng 160%.

Ngay sau quyết định phá giá đồng nội tệ của Tổng thống, Bộ trưởng Tài chính Ali Rodriguez phát biểu: “Tôi sẽ là thằng khùng nếu nói biện pháp này không ảnh hưởng gì đến giá cả”. Kinh tế gia Orlando Ochoa bình luận, đây là câu nói hay nhất trong năm. Ông Ochoa gọi chính sách hai tỷ giá của Tổng thống Chavez là “đổ dầu vào lửa”: “Vật giá đang tăng, nhưng Chính phủ chỉ biết tăng ngân sách”.

Các chuyên gia dự báo đợt phá giá này sẽ đẩy mức lạm phát 25% của Venezuela, vốn cao nhất châu Mỹ Latinh tăng vọt hơn nữa. Bộ trưởng Rodriguez dự đoán lạm phát ở nước này sẽ tăng thêm 3 - 5% trong năm 2010, nhưng các nhà phân tích khác cho rằng con số này phải cao hơn.

Kinh tế gia Pedro Palma thuộc Công ty tư vấn MetroEconomica thì cho rằng: “Lạm phát sẽ tăng vọt. Nhà nước phải chấp nhận một điều là các biện pháp bóp méo thị trường không thể tồn tại được. Thật là ngớ ngẩn”. Kinh tế gia Alberto Bernal, trưởng nhóm nghiên cứu kinh tế của Bulltick Capital Markets, thốt lên: “Đây là biện pháp bóp méo thị trường một cách điên rồ”.

Ông Jose Guerra, cựu giám đốc ngân hàng Trung ương Venezuela dự đoán, chắc chắn Chính phủ sẽ còn phá giá, vì chính sách tỷ giá mới kích thích Chính phủ tăng chi tiêu, trong khi lạm phát cứ gia tăng. Ông Ochoa kết luận: “Biện pháp này rốt cuộc cũng chẳng lấy lại sự tự tin vào một nền kinh tế ổn định. Vẫn không có kế hoạch gì để chặn đứng lạm phát”.

Trong khi đó, giới phân tích đối lập cho rằng, với chính sách này, Chính phủ Venezuela có thể chuyển tiền xuất khẩu dầu thành lượng tiền mặt nội tệ lớn hơn bình thường, để tạo quỹ chuẩn bị cho cuộc bầu cử quốc hội vào tháng 9 tới. Ngoài ra, theo giáo sư kinh tế Abelardo Daza ở Caracas, với chính sách tỷ giá này, Chính phủ Venezuela có thể tạo ra nhiều nội tệ hơn từ 7 tỷ USD trong dự trữ của ngân hàng Trung ương để chi tiêu cho cuộc bầu cử.

Các đài phát thanh và truyền hình do Nhà nước Venezuela quản lý đều tránh dùng từ “phá giá” mà gọi là “điều chỉnh tỷ giá”. Có đài phát thanh thậm chí mở liên tục “Người dại khờ”, bài hát nổi tiếng của Argentina để đáp lại các chỉ trích nhắm vào ông Chavez.

Chen chúc mua hàng

Bất chấp những ý kiến bảo vệ quyết định phá giá nội tệ này của Chính phủ, người dân Venezuela đang đổ xô đến các cửa hàng bán đồ điện tử, xếp hàng rồng rắn để mua tivi, tủ lạnh, máy tính và các mặt hàng điện tử gia dụng nhập khẩu khác.

Hãng tin Reuters cho biết, Tổng thống Hugo Chavez công bố quyết định phá giá đồng bolivar so với đồng USD lần đầu tiên trong vòng 5 năm qua vào tối 8/1, khi người dân cả nước đang chăm chú theo dõi một trận đấu bóng chày quan trọng.

Nhưng đến hôm qua, khi đọc báo, xem tivi và nghe đài phát thanh, người dân cả nước hoảng vía. Reuters mô tả tại Thủ đô Caracas, hàng nghìn người chen chúc nhau tại các siêu thị điện máy để mua hàng trước khi giá tăng.

Iraima Rodriguez, thư ký văn phòng 31 tuổi, nói: “Khi tôi nghe tin, tôi vét ngay những đồng cuối cùng trong tài khoản để mua cái máy giặt. Nay mai, giá cả sẽ bắn lên trời cho mà xem”.

Trước những thông tin người dân chen chúc đi mua hàng này, phe đối lập kêu gọi Chính phủ phải có những biện pháp ngay tức khắc và mô tả vụ điều chỉnh này là cú đòn giáng vào cuộc sống của người dân.