Lao đao vì thiếu hụt tài chính

Mai Ngọc Minh sang Mỹ du học đã sáu năm. Cô vốn là cựu học sinh chuyên Anh của trường Bùi Thị Xuân, Sài Gòn. Năm lớp 11, Minh tham dự một kỳ thi Anh văn và đủ điểm để sang Mỹ du học một năm theo dạng trao đổi văn hóa.

Sau khi kết thúc năm học đầu tiên ở một trường công lập Mỹ, Minh quyết định ở lại để học tiếp lớp 12 và học lên đại học.

Sau nhiều lần suy tính, Minh quyết định học tại một trường bán công với chi phí 12.000 đô-la Mỹ một năm. Tốt nghiệp trung học phổ thông, cô học hai năm đại cương ở một trường cao đẳng.

"Khi bắt đầu chọn chuyên ngành, tôi đã suy nghĩ rất lâu. Những trường tư, tuy học phí cao hơn nhưng bằng cấp có giá trị hơn. Gia đình đã dốc hết tài sản cho tôi đi học và chỉ có thể tiếp tục lo nếu tôi theo một trường có học phí thấp".

"Cuối cùng, tôi quyết định chọn trường Lehigh với học phí khá cao. Tôi dự định sẽ xin học bổng để xoay sở". Minh nhớ lại.

Tuy nhiên, mọi chuyện không dễ dàng như hình dung của Ngọc Minh. Dù rất cố gắng, Minh chỉ có thể xin được học bổng hỗ trợ 1/3 tiền học phí, 2/3 còn lại và chi phí ăn ở dồn hết lên đôi vai của cô gái bé nhỏ này.

Để có tiền đóng học phí, Minh phải nhờ thày giáo bảo lãnh cho cô vay ngân hàng. Hai năm đầu trôi qua yên ổn. Đến năm thứ ba, thầy giáo của Minh phải bảo lãnh cho con ông nên không thể tiếp tục làm người bảo hộ của Minh.

Thế là cô sinh viên phải chạy vạy khắp các tiểu bang để nhờ bất cứ người thân và người quen nào có thể. "Tôi đã nhờ năm, sáu người nhưng ai cũng từ chối. Mỗi lần muối mặt gõ cửa nhà họ, tôi tủi thân không sao kể xiết".

"Lắm lúc nản quá, tôi chỉ muốn buông xuôi. Thế nhưng nghĩ đến công sức bao nhiêu năm của mình, tôi phải gắng gượng để đi tiếp. Tôi sẽ đi gặp hết tất cả những ai có thể nhờ bảo lãnh đến khi được mới thôi", Minh tâm sự.

Nghìn lẻ một khó khăn tài chính

Mai Ngọc Minh chỉ là một trường hợp điển hình cho muôn vàn khó khăn tài chính mà du học sinh phải đối diện. Một mình bơ vơ nơi xứ người, những vất vả của họ nhiều vô kể và muôn hình vạn trạng khác nhau.

Tài chính du học nhiều hay ít tùy thuộc vào địa điểm và thời gian du học. Các phụ huynh thường không lường hết những khó khăn khi đưa con ra nước ngoài, đặc biệt khi các em chưa tốt nghiệp trung học.

Để có tấm bằng đại học xứng đáng, các em phải bôn ba ở xứ người khoảng bốn, năm năm. Mọi chi phí bao gồm tiền học, tiền ăn ở, đi lại cũng như những chi phí phát sinh khác sẽ rất nhiều.

Các trường đại học công lập ở Mỹ thường có hai mức học phí, dành cho người trong bang và người ngoài bang cũng như du học sinh. Học sinh quốc tế hoặc khác bang phải đóng học phí gấp đôi.

Học bổng cũng gồm rất nhiều loại. Học bổng toàn phần thường do chính phủ tặng cho những học sinh giỏi có quốc tịch Mỹ, học sinh trong đội thể thao của trường hoặc học sinh ở cấp bậc cao học hay tiến sĩ.

Những học sinh bình thường, nếu học giỏi, cũng được hỗ trợ từ nhà trường nhưng xin được học bổng toàn phần rất hiếm. Cũng theo Mai Ngọc Minh, nhiều học sinh Việt Nam ở trường Lehigh được cấp học bổng từ 10.000-20.000 đô-la Mỹ/năm nhưng tiền học phí của trường đến 35.000 đô-la Mỹ/năm.

Trường đại học tư thục ở Mỹ thường tặng nhiều học bổng cho sinh viên quốc tế hơn trường công lập. Tuy nhiên, muốn vào trường tư, học lực phải khá hơn. Học phí của các trường tùy thuộc vào thành phố, tiểu bang và ngành học.

Ngày nay, nhiều ngân hàng ở Mỹ có chính sách giúp đỡ học sinh quốc tế. Tuy nhiên, để được vay tiền, họ phải có người bản xứ bảo lãnh. Nếu học sinh quốc tế "đánh bài chuồn", người bảo lãnh phải thanh toán số nợ. Do vậy, họ thường ngại giúp các em.

Học phí ở một số nước khác tuy rẻ hơn Mỹ nhưng cũng có sự khác biệt giữa người bản xứ và du học sinh. Ở một số nước châu Âu, càng học lên cao, học phí càng tăng.

Chi phí ăn ở cũng là gánh nặng không nhỏ. Nhiều sinh viên sống xa trường để tiết kiệm tiền nhà nhưng phải đối mặt với chi phí di chuyển. Nếu được vào ở ký túc xá miễn phí, du học sinh chỉ lo tiền ăn nhưng cũng tốn khá nhiều tiền.

Phạm Hùng, 25 tuổi, du học sinh ngành Công nghệ thông tin ở Nhật, ăn chay từ nhỏ. Theo lệ thường, anh sẽ tốn ít tiền hơn nhưng ở Nhật, rau quả lại đắt hơn thịt. "Có khi, tôi phải tốn cả mấy trăm nghìn tiền Việt để mua... 12 cọng rau muống", Hùng hóm hỉnh nói.

Một vấn nạn khác của du học sinh là không đủ tiền cho những sự cố phát sinh. Họ thường tiết kiệm bằng cách mua bảo hiểm y tế loại rẻ nhất. Loại này thường không đủ cho tất cả các nhu cầu. Nguyễn Thùy Linh, 18 tuổi, du học sinh Mỹ, từng ngậm ngùi vì tiếc 4000 đô-la Mỹ cho hai chiếc răng cửa.

"Trong một lần đi chơi, tôi bị tai nạn giao thông và gãy mất hai chiếc răng. Khi đến nha khoa, tôi mới biết bảo hiểm mình mua không chi trả cho các vấn đề nha khoa. Tôi không khỏi giật mình khi biết tiền trồng răng giả ở Mỹ từ 2.000-4.000 đô-la Mỹ/chiếc".

Thế là để mang lại nụ cười cho con gái, bố mẹ Linh phải chi trả số tiền gần bằng tiền học phí một học kỳ của con.

Cái khó ló cái khôn

"Để trang trải các khoản chi phí ấy, giải pháp đơn giản nhất là làm thêm. Tuy nhiên, khoản thu nhập này thường chỉ vừa đủ và không dễ kiếm", Ngọc Minh cho biết.

Theo luật, du học sinh ở Mỹ chỉ được đi làm trong trường. Ngày mới nhập học, tìm đủ mọi cách vẫn không chen được vào công việc ở trường, Minh và cô bạn cùng phòng quyết định đi làm bồi bàn ở một nhà hàng Trung Quốc. Họ chia hai ca khác nhau để một người sẽ ở nhà lo cơm nước".

"Làm được hai tháng, cô bạn tôi bị giám thị nhà trường phát hiện và trả về nước. Hoảng sợ, tôi nghỉ làm và nằm nhà thất nghiệp. Ba tháng sau, tôi mới tìm được chân bồi bàn trong căn-tin của trường với mức lương chỉ bằng phân nửa lương ở nhà hàng". Minh chia sẻ kinh nghiệm của mình.

Phạm Anh Vũ, du học sinh Nga ngành Điện, lại trang trải chi phí bằng việc dạy kèm cho học sinh cấp II bản xứ.

"Buổi dạy đầu tiên, tôi phải đi bộ hai cây số dưới trời mưa tuyết. Một tuần dạy ba buổi ròng rã suốt một tháng. Cực khổ quá nên tôi tiếc tiền lương đến mức chẳng dám xài mà cứ để dành", Vũ nhớ lại.

Ở các nước châu Âu, Úc hoặc Singapore, luật lao động cho sinh viên du học đỡ khắt khe hơn. Tuy nhiên, các du học sinh lại không đủ thời gian, dẫn đến việc học sa sút.

Một số sinh viên khác kiếm tiền bằng cách kinh doanh. Họ gửi hàng theo đường xách tay về Việt Nam để bán hoặc bán hàng qua mạng trên các web.

Ngoài ra, săn học bổng cũng là một lựa chọn tốt dù tiền có thể không nhiều. Có nhiều trang web như www.fastweb.com có trao học bổng dựa theo bài luận văn với số tiền từ 500-1.000 đô-la Mỹ.

Phụ huynh cần chuẩn bị gì cho con?

Để con đường du học của các con không quá chật vật, trước khi cho con sang nước ngoài, các bậc cha mẹ cần tình toán sự chênh lệch vật giá giữa Việt Nam và quốc gia con theo học. Mức độ chênh lệch sẽ quyết định khoản tiền bạn cần dự trù trong tương lai.

Ngoài ra, bạn phải nắm được mức học phí trong các năm học của con. Bạn nên tính toán để chắc chắn có được khoản tiền này hơn là tin tưởng thực lực của con mình sẽ kiếm được học bổng.

Song song đó, các du học sinh nên cân nhắc khả năng tài chính và năng lực của mình trước khi chọn trường cũng như ngành học. Không nên quá liều chọn những trường hoặc ngành học có học phí cao ngất ngưởng nếu tài chính có hạn.

Hãy hiểu rằng chọn một trường vừa với tài chính của mình sẽ hiệu quả hơn việc bạn đau đầu lo kiếm tiền cho những trường cao cấp. Đừng để mình lâm vào thế quay về Việt Nam chỉ vì thiếu tiền học!

Tiết kiệm tối đa cũng là giải pháp quan trọng để cải thiện tài chính. Hãy chịu khó đi xa, tự nấu ăn, ít đi chơi để tiết giảm chi phí! Sự cố gắng cật lực sẽ được bù đắp xứng đáng bằng tấm bằng đại học danh giá ở xứ người.