Cờ người – môn thể thao truyền thống ngày xuân

Vào mỗi dịp Tết đến Xuân về, các môn thể thao đỉnh cao lại nhường chỗ cho các môn thể thao truyền thống dân gian. Cờ người là một trong những môn thể thao truyền thống đó của dân tộc.Ở vùng đồng bằng Bắc Bộ, Cờ người thường thu hút đông đảo người xem và cổ vũ bởi đây là môn thể thao giải trí rất sinh động và hấp dẫn. Thông thường, nơi diễn ra trận Cờ người là sân đình của làng. Trên thực tế, Cờ người là tên gọi khác của môn Cờ tướng, gồm 32 quân, mỗi bên 16 quân (trong mỗi bên có một Tướng. Tướng nam gọi là tướng Ông, tướng nữ còn gọi là tuớng Bà). Nhưng khác với Cờ tướng là chơi trên bàn cờ. Ba mươi hai quân cờ bằng gỗ, sừng, hay ngà tiện tròn, đường kính 2cm, dày 1cm. Chơi Cờ người cũng vẫn là luật lệ của Cờ tướng nhưng quân cờ là người thật, và bàn cờ là sân rộng, đủ đường đi nước bước cho 32 người.

Cờ người luôn thu hút đông đảo người xem và cổ vũ

Quân cờ là những nam thanh nữ tú được làng kén chọn, vừa phải đẹp người, vừa phải đẹp nết. Tướng được phục trang như sau : đội mũ tướng, soái, mặc triều phục bá quan văn võ, chân đi hài thêu, lọng che. Sĩ đội mũ cánh chuồn có tua vàng. Mỗi người trong đội cờ cầm một chiếc trượng phía trên có gắn biểu tượng quân cờ được trạm trổ tinh xảo, sơn son thếp vàng lộng lẫy. Đội nam mặc áo đỏ, đội nữ mặc áo vàng với thắt lưng theo lối xưa.

Trước khi vào vị trí của mỗi người trên sân cờ, cả đội cờ múa theo tiếng trống, đàn, phách. Sau khi quân cờ đã vào các vị trí, một hồi trống dài nổi lên, hai đấu thủ cờ mặc áo dài, khăn xếp xuất hiện, mỗi người cầm một cây cờ đuôi nheo ngũ sắc nhỏ để chỉ huy trận đánh. Quanh sân, hàng trong thì khán giả ngồi, hàng ngoài đứng, chăm chú thưởng thức ván cờ và bàn tán về từng nước đi. Khi thế cờ đến hồi gay cấn, cả sân xôn xao và khi người chơi có một nước đi xuất thần, cả sân đều ồ lên tán thưởng. Bên lề sân có một cái trống to thỉnh thoảng được gióng lên một hồi điểm cho những nước đi. Khi Tướng bị chiếu, tiếng trống dồn dập, đám đông lại càng đông hơn, đã náo nhiệt lại càng náo nhiệt thêm.

Quân cờ là những nam thanh, nữ tú được chọn lựa kỹ

Bên cạnh sự tinh tế, trầm tĩnh thiên về trí tuệ, Cờ người cũng có sự hấp dẫn về tính động. Cờ người, đặc biệt là ở miền Nam còn được lồng ghép các động tác võ thuật nên có những nét hấp dẫn riêng. Thời kỳ đầu, các quân cờ chỉ khi triển khai các nước hoặc “ăn” quân của đối phương thường múa một vài động tác võ thuật chiếu lệ như diễn tuồng. Nhưng với ý tưởng mong muốn các ván Cờ người phải thật sự cuốn hút nên 32 quân cờ biểu diễn phải là 32 võ sinh có đẳng cấp về võ thuật. Những đòn thế võ thuật được các cao thủ trình diễn đã chinh phục và thu hút người xem. Môn Cờ người lúc này đã sôi động hơn rất nhiều bên cạnh bản chất tĩnh lặng suy nghĩ như vốn có.

Ngày xuân, bên cạnh sự náo động của các trò chơi mang tính thể thao dân gian khác như đánh đu mang đầy tính chất hào hứng và lãng mạn hay cuộc chọi gà, chọi trâu đầy sôi động, kịch tính hoặc những trận đấu vật thiên về sức mạnh cơ bắp và dũng khí, thì cái đẹp của sân Cờ người chính là sự tinh tế, trầm tĩnh, có tác dụng nuôi dưỡng những giá trị tinh thần dân tộc. Cờ người với bản chất vốn có của mình cũng tạo nên sự cân bằng đối với các cuộc đua tài sôi động khác, đồng thời bổ xung và nâng cao giá trị văn hoá, thể thao truyền thống của các lễ hội qua nhiều thế kỷ lưu truyền.

Sưu tầm